دانشگاه کردستان نشریه سیاست ها و تحقیقات اقتصادی 2821-174X 5 1 2026 03 21 Tax avoidance and estimating the share of tax justice in the tax gap of Iranian Stock Market Company اجتناب مالیاتی و برآورد سهم عدالت مالیاتی در شکاف مالیات شرکتهای بورسی ایران 41 66 64035 10.22034/jepr.2025.143685.1264 FA رویا رحیمی دانشجوی دکتری اقتصاد، گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و حسابداری، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران علی فلاحتی دانشیار، گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و حسابداری، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران آزاد خانزادی دانشیار، گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و حسابداری، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران محمدشریف کریمی دانشیار، گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد و حسابداری، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران 0000-0002-5967-6756 Journal Article 2025 05 13 the sustainability of tax revenues in any country depends on the implementation of tax justice components, so that there is a proportion between the tax paid and the enjoyment of the desired status resulting from the cost of tax revenues. In this regard, this study, using statistics evidance from 113 Iranian Stock Market companies over 2011-2023 and applying the quantile regression approach and decomposition models, examines the determinants of effective tax and measures the share of tax justice in the tax gap. The results of the estimates show that profitability and the share of intangible assets have caused a decrease in effective tax and liquidity, financial leverage and current debt ratio have caused an increase in effective tax. In addition, the decomposition models show that approximately 54 percent of the tax gap can be explained by tax justice and the share of tax justice in the low tax quantiles over 2019-2023 is equal to 41 percent and in the high tax quantiles is equal to 68 percent. the creation and development of a comprehensive financial information system for companies a is the most important policy for improving the contribution of tax equity to the tax gap پایداری درآمدهای مالیاتی در هر کشوری به اجرای مولفه‌های عدالت مالیاتی وابسته است، طوری که تناسبی بین مالیات پرداختی و برخورداری از وضعیت مطلوب ناشی از هزینه درآمدهای مالیاتی وجود داشته باشد، در همین راستا پژوهش حاضر با استفاده از آمارهای 113 شرکت بورسی طی دوره زمانی 1402-1390 و به کارگیری رهیافت رگرسیون چندک و مدل‌های تجزیه به بررسی تعیین کننده‌های مالیات موثر و اندازه‌گیری سهم عدالت مالیاتی در شکاف مالیات می‌پردازد، نتایج برآوردها نشان می‌دهد که سودآوری و سهم دارایی‌های نامشهود باعث کاهش مالیات موثر و نقدینگی، اهرم مالی و نسبت بدهی جاری باعث افزایش مالیات موثر شده است، علاوه بر این مدل‌های تجزیه نشان می‌دهد که تقریبا 54 درصد از شکاف مالیاتی به واسطه عدالت مالیاتی قابل توضیح است و سهم عدالت مالیاتی در چندک‌های پایین مالیاتی در دوره 1402-1398 برابر با 41 درصد و در چندکهای بالای مالیاتی برابر با 68 درصد است، لذا ایجاد و توسعه سامانه جامع اطلاعات مالی شرکتها و لزوم بازنگری در بخشودگی مالیاتی مهمترین سیاست‌ها برای بهبود سهم عدالت مالیاتی در شکاف مالیاتی است. https://jepr.uok.ac.ir/article_64035_591cf17623692839c3fb8bd873ce8244.pdf