دانشگاه کردستان نشریه سیاست ها و تحقیقات اقتصادی 2821-174X 5 1 2026 03 21 Analyzing the Asymmetric Effect of Economic Instability on Household Poverty and Income Inequality in Iran تحلیل اثر نامتقارن بی ثباتی اقتصادی بر فقر خانوار و نابرابری درآمد در ایران 97 136 64255 10.22034/jepr.2025.144051.1281 FA دلشاد رحمان مرانه دانشجوی دکتری اقتصاد بخش عمومی، گروه اقتصاد نظری، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران شهریار زروکی دانشیار، گروه اقتصاد انرژی، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران احمد جعفری صمیمی استاد، گروه اقتصاد، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران مانی موتمنی دانشیار، گروه اقتصاد انرژی، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران Journal Article 2025 07 10 economic stability plays a crucial role in fostering sustainable growth and improving income distribution. Given the importance of these issues in Iran, the present study examines the asymmetric effects of economic instability on household poverty and income inequality over the period 1984–2023. In this study, the poverty gap index and the Foster–Greer–Thorbecke (FGT) index are computed using household income–expenditure data, and the econometric model is estimated through the nonlinear autoregressive distributed lag (NARDL) approach. The results indicate that economic instability exerts a direct and asymmetric long-run effect on poverty, such that a reduction in instability yields a more pronounced favorable impact than the adverse impact of rising instability. Moreover, inflation and economic growth increase poverty, whereas per capita income reduces it, while the size of government has no significant effect. The findings related to income inequality likewise reveal a direct and asymmetric long-run effect, whereby a decline in instability has a stronger beneficial impact than an increase in instability. In addition, inflation, the ratio of subsidies to government expenditures, and unemployment contribute to higher inequality. Given the direct effect of per capita income and the inverse effect of its squared term, the Kuznets hypothesis is not rejected. کاهش فقر و نابرابری از مهم‌ترین اهداف سیاست‌گذاری اقتصادی است و ثبات اقتصادی نقش اساسی در ایجاد زمینه رشد پایدار و بهبود توزیع درآمد دارد. در ایران نیز با توجه به اهمیت این مسائل، پژوهش حاضر به بررسی اثر نامتقارن بی‌ثباتی اقتصادی بر فقر خانوار و نابرابری درآمد طی دوره ۱۴۰۲–۱۳۶۳ می‌پردازد. در این مطالعه، شاخص شکاف فقر و شاخص فوستر–گریر–توربک بر اساس داده‌های درآمد–هزینه خانوار محاسبه و الگوی اقتصادسنجی با استفاده از رهیافت خودرگرسیونی با وقفه‌های توزیعی غیرخطی برآورد شده است. نتایج نشان می‌دهد که بی‌ثباتی اقتصادی در بلندمدت اثری مستقیم و نامتقارن بر فقر دارد، به‌گونه‌ای که کاهش بی‌ثباتی تأثیر مطلوب بیشتری نسبت به اثر نامطلوب افزایش آن دارد. همچنین تورم و رشد اقتصادی موجب افزایش فقر و درآمد سرانه موجب کاهش آن می‌شود، در حالی که اندازه دولت اثر معناداری ندارد. یافته‌ها درباره نابرابری درآمد نیز نشان می‌دهد که بی‌ثباتی اقتصادی در بلندمدت اثری مستقیم و نامتقارن دارد و کاهش بی‌ثباتی اثر مطلوب بیشتری نسبت به افزایش آن دارد. علاوه بر این، تورم، نسبت یارانه به مخارج دولت و بیکاری نابرابری را افزایش می‌دهند و با توجه به اثر مستقیم درآمد سرانه و اثر معکوس مجذور آن، فرضیه کوزنتس رد نمی‌شود.

https://jepr.uok.ac.ir/article_64255_4d521d1ee524c0831d8848d88b74d599.pdf