1
دانشیار، گروه علوم اقتصادی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران.
2
دانشجوی دکتری، گروه علوم اقتصادی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران.
10.22034/jepr.2025.144222.1294
چکیده
با توجه به نقش حیاتی انرژی در توسعه اقتصادی و اهمیت پایداری منابع انرژی، تحلیل عوامل مؤثر بر بهرهوری انرژی از اهمیت بالایی برخوردار است. مقاله حاضر به بررسی تأثیر پیچیدگی های اقتصادی و ریسک امنیت انرژی بر شاخصهای کارایی انرژی در کشور ایران می پردازد. در این مطالعه، با استفاده از دادههای اقتصاد کلان و شاخصهای مرتبط با امنیت انرژی و پیچیدگی اقتصادی، ارتباط بین این عوامل و بهرهوری انرژی در بازه زمانی1995-2023 و با استفاده از روش FMOLS (حداقل مربعات معمولی اصلاح شده کامل) مورد بررسی قرار گرفته است. یافتههای تحقیق نشان میدهد که پیچیدگی اقتصادی رابطهای مثبت و معنادار با شدت مصرف انرژی و انتشار کربن دارد، به این معنا که افزایش پیچیدگی اقتصادی با افزایش مصرف انرژی و آلایندههای زیستمحیطی همراه است. از سوی دیگر، ریسک امنیت انرژی رابطهای منفی و معنادار با شدت انرژی و رابطهای مثبت و معنادار با انتشار کربن نشان میدهد؛ یعنی با افزایش ریسک امنیت انرژی، شدت مصرف انرژی کاهش مییابد اما انتشار کربن افزایش پیدا میکند. این نتایج نشاندهنده پیچیدگی تعامل بین شاخصهای اقتصادی و عوامل امنیت انرژی است و اهمیت توجه همزمان به این عوامل را برای بهبود بهرهوری انرژی و کاهش آلودگی زیستمحیطی در ایران برجسته میکند.
)