تاثیر موافقت‌نامه تعرفه ترجیحی بین ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا بر رقابت‌پذیری محصول

صفائی, عطا; میرعسکری, سید رضا; رحیم زاده, فرزاد

doi:10.22034/jepr.2026.145335.1341

تاثیر موافقت‌نامه تعرفه ترجیحی بین ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا بر رقابت‌پذیری محصول

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

¹ دانشجوی کارشناسی‌ارشد علوم اقتصادی، گروه اقتصاد، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

² استادیار، گروه اقتصاد، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

10.22034/jepr.2026.145335.1341

چکیده

موافقت‌نامه تعرفه ترجیحی میان ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا، بستری مهم برای ارزیابی آثار کاهش موانع تعرفه‌ای بر توان رقابتی محصولات منتخب فراهم ساخته است. پژوهش حاضر با تمرکز بر دو گروه محصولات کشاورزی‌ـ‌غذایی و نساجی، به‌دنبال سنجش اثرگذاری این توافق‌نامه بر شاخص رقابت‌پذیری صنعتی ایران است. با امضای موافقتنامه، تعرفه صادراتی و تعرفه وارداتی بین ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا کاهش یافته است. استفاده از داده‌های تابلویی دوره ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۳ با رهیافت گشتاورهای تعمیم‌یافته نشان می‌دهد که افزایش تعرفه‌های وارداتی اثر منفی و معنادار بر رقابت‌پذیری دارد و بالعکس. صادرات تأثیر مثبت و معناداری بر رقابت‌پذیری داشته و نقش توسعه صادرات در توسعه صنعتی را نشان می دهد. اما واردات تأثیر منفی و معناداری بر رقابت پذیری داشته است. اجرای موافقت‌نامه تعرفه ترجیحی موجب بهبود رقابت‌پذیری محصولات کشاورزی‌ـ‌غذایی و نساجی کشور شده است. اقدامات سازنده جهت انعقاد توافق‌نامه‌های تعرفه ترجیحی با بلوک‌های اقتصادی منطقه‌ای، اصلاح ساختار تعرفه‌ها، بهبود زیرساخت‌های لجستیک و گمرک و تقویت سیاست‌های صادرات‌محور می‌تواند مسیر ارتقای پایدار رقابت‌پذیری و ورود موثر ایران به تجارت بین‌الملل را هموار سازد.

کلیدواژه‌ها