نقش تعدیلی زیرساخت‌های اقتصاد دیجیتال بر رابطه بین توسعه انسانی و شکاف درآمد شهری و روستایی در ایران

شمس الدینی, مصطفی; قاسمی فر, ثمینه

doi:10.22034/jepr.2026.145929.1363

نقش تعدیلی زیرساخت‌های اقتصاد دیجیتال بر رابطه بین توسعه انسانی و شکاف درآمد شهری و روستایی در ایران

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

استادیار، گروه اقتصاد، دانشکده مدیریت، اقتصاد و حسابداری، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران

10.22034/jepr.2026.145929.1363

چکیده

پژوهش حاضر باهدف بررسی نقش تعدیلی زیرساخت‌های اقتصاد دیجیتال بر رابطه بین توسعه انسانی و شکاف درآمدی بین مناطق شهری و روستایی در ایران انجام شده است. باتوجه‌به ماهیت فضایی - منطقه‌ای داده‌های استانی و وجود اثرات سرریز بین استان‌ها، از رویکرد اقتصادسنجی فضایی استفاده شده است. بدین منظور، داده‌های ۳۱ استان ایران برای دوره زمانی ۱۳۹۰-1403 (14 سال) گردآوری و با استفاده از مدل دوربین فضایی (SDM) برآورد شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که: (۱) توسعه انسانی با شکاف درآمدی همبستگی منفی معناداری دارد (۳۲۵/0-)؛ (۲) زیرساخت‌های اقتصاد دیجیتال به طور مستقیم شکاف درآمدی را کاهش می‌دهند (۱۸۴/0-)؛ (۳) مهم‌تر آنکه، اثر تعاملی توسعه انسانی و اقتصاد دیجیتال مثبت و معنادار است (۱۴۲/0) که نشان‌دهنده نقش تعدیلی اقتصاد دیجیتال است؛ به این معنا که در استان‌هایی با زیرساخت دیجیتال قوی‌تر، ارتباط کاهشی مشاهده‌شده میان توسعه انسانی و شکاف درآمدی تضعیف می‌شود (اثر جانشینی به‌جای مکملی)؛ (۴) اثرات سرریز فضایی معنادار بوده و نشان می‌دهد که بهبود توسعه انسانی و زیرساخت دیجیتال در یک استان، بر کاهش شکاف درآمدی استان‌های هم‌جوار نیز تأثیر مثبت دارد. بر اساس یافته‌ها، پیشنهادهای سیاستی شامل سرمایه‌گذاری متوازن در توسعه انسانی و زیرساخت دیجیتال، توجه به اثرات سرریز منطقه‌ای و طراحی سیاست‌های مکمل فضایی ارائه شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات